|
Türk denizaltıcılık tarihi Eylül 1886’da Abdülhamid ve Abdülmecid denizaltılarının
donanmaya katılmasıyla başlamıştır.Ancak 3 Aralık
1719’da “Turtle” denizaltısından
57 yıl önce Haliç’te bir denizaltı gemisi denenmiş ve başarılı olmuştur.Lale
devri içinde ,padişah III. Ahmet’in oğullarının sünnet düğnünde ilginç eğlence
ve gösteriler düzenlemişti.Sünnetin 14. gününde Aynalıkavak kasrı önlerinde
Timsah şeklinde bir deniz aracı getirilmişti.Tersane mimarbaşı İbrahim efendinin
yapıtı olan ve “Timsah” adı verilen araç ,denizde yüzüyor,ağzını açıp kapıyordu.Daha
sonra dalış yapan ve1 saate yakın su altında kalan denizaltı satha çıktığında,
ağzından birkaç köçek fırlayıp raksetmişlerdir.
Cumhuriyet döneminde ilk denizaltı alma teşebbüsü 1924 yılında 3 kişilik
bir heyetin Fransa,Hollanda ve İsveç’e yaptığı tetkik gezisi
neticesinde,Hollanda’dan denizaltı alınması raporu ile başlamıştır.Bu
heyetin,
1926-1977 raporları ve o günkü siyasi ve iktisadi koşulları dolayısıyle 1925
yılında Hollanda’ya 674 tonluk iki denizaltı gemisi
Subay Bröve siparış edilmiştir.
1928 yılında inşaatları tamamlanarak ülkemize gelen bu denizaltılara I.
İnönü ve II. İnönü isimleri verilmiştir. Devrin genelkurmay başkanı
Mareşal Fevzi Çakmak’ında ilk dalışlarında bulunduğu gemiler 1948
yılında hizmetten çıkarılmışlar,fakat isimleri Amerikan filo tipi 2 gemiye verilerek
yaşatılmıştır.

1926-1928 1928-1935
1935-1956 1956-1959
1959-1964
1964-1977
Türk Denizaltı
Filosu Komutanlığı
Astsubay Bröveleri
[DENALTFILOKOM
Kolleksiyonundan]
|
|
1929 yılında İtalya ile
yapılan andlaşmayla, 970 tonluk Sakarya hücum denizaltısı ile, 1240
tonluk Dumlupınar mayın dökücü
denizaltı sipariş edilmiş ve her iki gemide 1931’de
hizmete girmişlerdir.
1935 yılında Versay antlaşması hükümlerinden kurtularak denizaltı inşaasına
hız veren Almanya’nın bir kısım denizaltıcısı bu denizaltılarımızda eğitim
ve staj yapmışlardır. Bu ilk dört denizaltıdan sonra, 1936 yılında İspanya
İç harbi nedeniyle denizaltıyı satışa çıkarınca, tarafımızdan satın alınan
bu gemi TCG Gür adıyla donanmamıza katılmıştır.Aynı yıl krupps firmasına
4 denizaltı gemisi daha sipariş edilmiştir. Bunlardan 1375 tonluk Batıray
mayın dökücü denizaltısıyla 1210 tonluk Saldıray hücum denizaltısı Almanya’da;
aynı tonajdaki TCG Atılay ve TCG Yıldıray hücum denizaltıları ise Taşkızak
tersanesinde inşa edilmişlerdir.
Ancak, TCG Batıray’a Almanlar tarafından elkonmuş ve verilmemiş.TCG Yıldıray
ise ana makinelerinin yurda geç gelmesi dolayısıyla ancak harpten
sonra hizmete girebilmiştir.
|
|
|
TCG Atılay ve TCG Saldıray 1939’da hizmete girmişler,
bunlardan
TCG Atılay ;14.7.1942 yılında
Çanakkale Boğaz
çıkışında
mayına çarparak batmış,yakın tarihte de tam mevki bulunarak görüntülenmiştir. TCG Yıldıray ve TCG Saldıray
ise 1952’e kadar hizmette kalmıştır.Ay sınıfı denizaltıların inşasına paralel
olarak 1939’da ingiltere’ye de 4 denizaltı sipariş edilmiştir. Reis sınıfı
adı verilen bu denizaltıların personelinin büyük
çoğunluğu 1941 yılında Refah adlı ticaret gemisi ile İngiltere’ye giderken,
geminin meçhul bir denizaltı tarafından torpidolanarak batmasıyla şehit
olmuşlardır. Gemilerden de,
TCGOruçreis ve TCG Muratreis 1942’de İskenderun’da
bize teslim edilmiş TCG Bburakreis ve TCG Uluçalireis’e ise İngilizler tarafından
el konularak II. Dünya harbinde kullanılmışlardır. Bunlardan TCG Uluçalireis,U-123
numaralı Alman denizaltısı tarafından batırılmış,TCG Burakreis ise 1945
yılında teslim edilmiştir. |
|
II.Dünya harbinden sonra Marshall yardımı çerçevesinde 1948 yılında TCG
I.İnönü,TCG II.İnönü,TCG Gür ve TCG
Sakarya
isimli 4 “Filo” tipi denizaltı
gemisi alınmıştır.1950 yılında TCG Çanakkale ve TCG Dumlupınar alınmıştır.TCG
DUMLUPINAR denizaltısı 4 Nisan 1953 günü katıldığı NATO Blue-Sea tatbikatından
dönerken Çanakale Boğazı'nda Nara burnu açıklarında İsveç bandıralı Naboland
adlı şilep ile çarpışarak batmıştır.
http://www.savaskarakas.com
Bu kazada 81 denizcimiz şehit olmuştur.1954’de
TCG Cerbe ve TCG Preveze ,1958’de TCG Turgutreis ve 1960’da TCG Hızırreis
ve TCG Pirireis’in alınması takip etmiştir.1970’li yıllarda
sırasıyla ABD’den Guppy sınıfı gemilerden TCG Burakreis, TCG Muratreis, TCG Uluçalireis,TCG
I.İnönü,TCG Dumlupınar,TCG Oruçreis,TCG Preveze,TCG Creis,TCG Preveze,TCG
Cerbe,TCG II.İnönü ve TCG Çanakkale alınmıştır.
Filo tipi
Denizaltıların Borda Numaraları:
23 Mayıs 1948 de Şnorkelsiz olarak
İzmir de Donanmamıza katılan ilk
Filo tipi Denizaltılara sırası ile
verilen Borda Numaraları, Borda isimleri ve sonradan alınan Filo tipi Denizaltıların borda numaraları.
|
|
1948
|
1950
|
1952
|
1954
|
1955
|
1958
|
1959
|
1960
|
|
TCG I
İnönü
|
D1
|
|
TCG I İNÖNÜ
|
D 1
|
S17
|
|
S330
|
Gümüş
Bröve |
|
TCG II İnönü
|
D2
|
|
TCG II İNÖNÜ
|
D 2
|
S18
|
|
S331
|
|
|
TCG Sakarya
|
D3
|
|
TCG SAKARYA
|
D 4
|
S19
|
|
S332
|
|
|
TCG Gür
|
D4
|
|
TCG GÜR
|
D 3
|
S20
|
|
S334
|
|
|
TCG Çanakkale
|
|
D5
|
TCG ÇANAKKALE
|
D 5
|
S21
|
|
S333
|
|
|
TCG Dumlupınar
|
|
D6
|
TCG DUMLUPINAR
|
|
|
|
|
|
|
TCG Preveze
|
|
|
|
D 7
|
S22
|
|
S340
|
|
|
TCG Cerbe
|
|
|
|
D 8
|
S23
|
|
S341
|
|
|
TCG Turgutreis
|
|
|
|
|
|
S24
|
S342
|
|
|
TCG Pirireis
|
|
|
|
|
|
|
|
S343
|
|
TCG Hızırreis
|
|
|
|
|
|
|
|
S344
|
*1948 de alınan 4 Denizaltı ve 1950 de
alınan 2 Denizaltı (TCG Çanakkale –TCG Dumlupınar )
D-1 D-2 D-3
D-4 D-5 D-6 Olarak
Numaralandırıldığı halde, 1952
de bordalarındana bu
numaralar silinip kendi isimleri
bordalarına yazılmıştır veya asılmıştır.
*1954 senesinde Şnorkel tadilatından çıkan TCG Sakarya borda ismi
ile girdiği overholden D4
Borda numarası
ile çıkmıştır. Borda numaraları 1954 başında tekrar bordalara
yazılmış olup
TCG
Sakarya ile TCG Gür ün numaraları birbiri ile değiştirilmiştir.
*1954 senesinde alınan diğer 2 gemi
ile, TCG Preveze D-7 TCG Cerbe D-8 olmuştur.
*1955 den
itibaren numaralar S17 S18 S19 S20 S21 S22 S23 S24
olarak değişmiştir.
*1959 dan
itibaren S330 S331 S332 S333 S334 S340 S341 S342
Borda numarasına dönüşülmüştür.
*1960 da
TCG Pirireis S343 ve TCG Hızırreis S344 Borda numarası ile
Donanmaya katılmışlardır.
1977-20XX
Sait Küçük
Emekli Ast Sb.
Subay-Astsubay
Dz.
Altı Tarihi Araştırmacısı.
Denizaltici Brövesi

ABD’nin
askeri yardımı devam ederken denizaltıcılığımızda diğer
aşama,1975’ten itibaren Almanya HDW firması yapımı AY sınıfı denizaltıların
Brövesi hizmete girmesiyle başlamıştır.
Ay sınıfı gemılerın ilk üçü TCG Atılay,TCG Saldıray ve TCG Batıray Almanya’da,diğer
üç Ay sınıfı denizaltı gemisi TCG Yıldıray,TCG Doğanay ve TCG Dolunay ise
Gölcük Tersane Komutanlığında inşa edilmişlerdir.Bu arada 1980 ve 83 yıllarında TCG Pirireis ve TCG Hızırreis satın alınmıştır. Son aşama Ay sınıflarının bir üst modelinin tersanemizce inşasıydı.1994
yılında TCG Preveze’nin inşa edilmesi ile bu süreç başlamıştır.Sırası ile;1996’da TCG Sakarya,1997’de TCG 18 Mart ve 1998’de TCG Anafartalar
filomuza katılmışlardır.Geliştirilmiş Preveze sınıfı kapsamında Gür
sınıfı denizaltılar TCG Gür,TCG Çanakkale ve TCG Burakreis 2003'ten
itibaren filomuza katılmışlardır.

[
yukarı
]
|