Türk Denizaltılıcık Tarihi

 Türk denizaltıcılık tarihi Eylül 1886’da Abdülhamid ve Abdülmecid denizaltılarının donanmaya katılmasıyla başlamıştır.Ancak 3 Aralık 1719’da “Turtle” denizaltısından 57 yıl önce Haliç’te bir denizaltı gemisi denenmiş ve başarılı olmuştur.Lale devri içinde ,padişah III. Ahmet’in oğullarının sünnet düğnünde ilginç eğlence ve gösteriler düzenlemişti.Sünnetin 14. gününde Aynalıkavak kasrı önlerinde Timsah şeklinde bir deniz aracı getirilmişti.Tersane mimarbaşı İbrahim efendinin yapıtı olan ve “Timsah” adı verilen araç ,denizde yüzüyor,ağzını açıp kapıyordu.Daha sonra dalış yapan ve1 saate yakın su altında kalan denizaltı satha çıktığında, ağzından birkaç köçek fırlayıp raksetmişlerdir.

 Cumhuriyet döneminde ilk denizaltı alma teşebbüsü 1924 yılında 3 kişilik bir heyetin Fransa,Hollanda ve İsveç’e yaptığı tetkik gezisi neticesinde,Hollanda’dan denizaltı alınması raporu ile başlamıştır.Bu heyetin,                                         1926-1977 raporları ve o günkü siyasi ve iktisadi koşulları dolayısıyle 1925 yılında Hollanda’ya 674 tonluk iki denizaltı gemisi            Subay Bröve siparış  edilmiştir.                                                                                                                                                                                                        
 
 1928 yılında inşaatları tamamlanarak ülkemize gelen bu denizaltılara I. İnönü ve II. İnönü isimleri verilmiştir. Devrin genelkurmay başkanı Mareşal Fevzi Çakmak’ında ilk dalışlarında bulunduğu gemiler 1948 yılında hizmetten çıkarılmışlar,fakat isimleri Amerikan filo tipi 2 gemiye verilerek  
   yaşatılmıştır.      

                                                 

         1926-1928               1928-1935                1935-1956                      1956-1959                     1959-1964                         1964-1977

Türk Denizaltı Filosu Komutanlığı Astsubay Bröveleri [DENALTFILOKOM Kolleksiyonundan]

1929 yılında İtalya ile yapılan andlaşmayla, 970 tonluk Sakarya hücum denizaltısı ile, 1240 tonluk Dumlupınar mayın dökücü denizaltı sipariş edilmiş ve her iki gemide 1931’de hizmete girmişlerdir. 1935 yılında Versay antlaşması hükümlerinden kurtularak denizaltı inşaasına hız veren Almanya’nın bir kısım denizaltıcısı bu denizaltılarımızda eğitim ve staj yapmışlardır. Bu ilk dört denizaltıdan sonra, 1936 yılında İspanya İç harbi nedeniyle denizaltıyı satışa çıkarınca, tarafımızdan satın alınan bu gemi TCG Gür adıyla donanmamıza katılmıştır.Aynı yıl krupps firmasına 4 denizaltı gemisi daha sipariş edilmiştir. Bunlardan 1375 tonluk Batıray mayın dökücü denizaltısıyla 1210 tonluk Saldıray hücum denizaltısı Almanya’da; aynı tonajdaki TCG  Atılay ve TCG Yıldıray hücum denizaltıları ise Taşkızak tersanesinde inşa edilmişlerdir. Ancak, TCG Batıray’a Almanlar tarafından elkonmuş ve verilmemiş.TCG Yıldıray ise ana makinelerinin yurda geç gelmesi dolayısıyla ancak harpten sonra hizmete girebilmiştir.

    

TCG Atılay ve TCG Saldıray 1939’da hizmete girmişler, bunlardan TCG Atılay ;14.7.1942 yılında Çanakkale Boğaz çıkışında mayına çarparak batmış,yakın tarihte de tam mevki bulunarak görüntülenmiştir. TCG Yıldıray ve TCG Saldıray ise 1952’e kadar hizmette kalmıştır.Ay sınıfı denizaltıların inşasına paralel olarak 1939’da ingiltere’ye de 4 denizaltı sipariş edilmiştir. Reis sınıfı adı verilen bu denizaltıların personelinin büyük çoğunluğu 1941 yılında Refah adlı ticaret gemisi ile İngiltere’ye giderken, geminin meçhul bir denizaltı    tarafından torpidolanarak batmasıyla şehit  olmuşlardır. Gemilerden de,   TCGOruçreis ve TCG Muratreis 1942’de İskenderun’da bize teslim edilmiş TCG Bburakreis ve TCG Uluçalireis’e ise İngilizler tarafından el konularak II. Dünya harbinde kullanılmışlardır. Bunlardan TCG Uluçalireis,U-123 numaralı Alman denizaltısı tarafından batırılmış,TCG Burakreis ise 1945 yılında teslim edilmiştir.

II.Dünya harbinden sonra Marshall yardımı çerçevesinde 1948 yılında TCG I.İnönü,TCG II.İnönü,TCG Gür ve TCG Sakarya isimli 4 “Filo” tipi denizaltı gemisi alınmıştır.1950 yılında TCG Çanakkale ve TCG Dumlupınar alınmıştır.TCG DUMLUPINAR denizaltısı 4 Nisan 1953 günü katıldığı NATO Blue-Sea tatbikatından dönerken Çanakale Boğazı'nda Nara burnu açıklarında İsveç bandıralı Naboland adlı şilep ile çarpışarak batmıştır. http://www.savaskarakas.com Bu kazada 81 denizcimiz şehit olmuştur.1954’de TCG Cerbe ve TCG Preveze ,1958’de TCG Turgutreis ve 1960’da TCG Hızırreis ve TCG Pirireis’in alınması takip etmiştir.1970’li yıllarda  sırasıyla ABD’den Guppy sınıfı gemilerden TCG Burakreis,TCG Muratreis, TCG Uluçalireis,TCG I.İnönü,TCG Dumlupınar,TCG Oruçreis,TCG Preveze,TCG Creis,TCG Preveze,TCG Cerbe,TCG II.İnönü ve TCG Çanakkale alınmıştır.                                                                                                                

  Filo tipi Denizaltıların Borda Numaraları: 23 Mayıs 1948 de Şnorkelsiz olarak İzmir de Donanmamıza katılan ilk Filo tipi Denizaltılara sırası ile verilen Borda Numaraları, Borda isimleri ve sonradan alınan Filo tipi Denizaltıların borda numaraları.    
                                                                                                         
1948   
1950 
1952  
1954
1955   
1958
1959   
1960
TCG I İnönü  
D1 
 
TCG I İNÖNÜ
D 1
S17 
 
S330
                                             Gümüş Bröve
TCG II İnönü 
D2 
 
TCG II İNÖNÜ
D 2
S18
 
S331
 
TCG Sakarya  
D3
 
TCG SAKARYA
D 4
S19
 
S332
 
TCG Gür     
D4  
 
TCG GÜR 
D 3
S20 
 
S334
 
TCG Çanakkale 
 
D5 
TCG ÇANAKKALE
D 5
S21
 
S333
 
TCG Dumlupınar   
 
D6
TCG DUMLUPINAR
         
TCG Preveze      
     
D 7
S22
 
S340
 
TCG Cerbe   
     
D 8 
S23
 
S341
 
TCG Turgutreis     
         
S24
S342
 
TCG Pirireis       
             
S343
TCG Hızırreis                
             
S344
*1948 de alınan 4 Denizaltı ve 1950 de alınan 2 Denizaltı (TCG Çanakkale –TCG Dumlupınar )
D-1   D-2   D-3   D-4   D-5   D-6   Olarak Numaralandırıldığı halde, 1952 de bordalarındana bu numaralar silinip kendi isimleri bordalarına yazılmıştır veya asılmıştır. 
    *1954 senesinde Şnorkel tadilatından çıkan TCG Sakarya  borda ismi ile girdiği overholden D4
   Borda numarası ile çıkmıştır. Borda numaraları 1954 başında tekrar bordalara yazılmış olup
   TCG Sakarya ile TCG Gür ün numaraları birbiri ile değiştirilmiştir.
    *1954 senesinde alınan diğer  2 gemi ile,  TCG Preveze D-7     TCG Cerbe D-8   olmuştur. 
 *1955 den itibaren  numaralar   S17   S18   S19   S20   S21   S22   S23   S24 olarak değişmiştir. 
 *1959 dan itibaren S330   S331   S332   S333   S334   S340   S341   S342   Borda  numarasına dönüşülmüştür.
 *1960 da  TCG Pirireis  S343   ve TCG Hızırreis S344  Borda numarası ile Donanmaya katılmışlardır.                                      1977-20XX
 Sait Küçük   Emekli Ast Sb.                                                                                                                                                                                                                                           Subay-Astsubay
 Dz. Altı Tarihi Araştırmacısı.                                                                                                                                                                                       Denizaltici Brövesi

ABD’nin askeri yardımı devam ederken denizaltıcılığımızda diğer  aşama,1975’ten itibaren  Almanya HDW firması yapımı AY sınıfı denizaltıların  Brövesi hizmete girmesiyle başlamıştır. Ay sınıfı gemılerın ilk üçü TCG Atılay,TCG Saldıray ve TCG Batıray Almanya’da,diğer üç Ay sınıfı denizaltı gemisi TCG Yıldıray,TCG Doğanay ve TCG Dolunay ise Gölcük Tersane Komutanlığında inşa edilmişlerdir.Bu arada 1980 ve 83 yıllarında TCG Pirireis ve TCG Hızırreis satın alınmıştır. Son aşama Ay sınıflarının bir üst modelinin tersanemizce inşasıydı.1994 yılında TCG Preveze’nin inşa edilmesi ile bu süreç başlamıştır.Sırası ile;1996’da TCG Sakarya,1997’de TCG 18 Mart ve 1998’de TCG Anafartalar filomuza katılmışlardır.Geliştirilmiş Preveze sınıfı kapsamında Gür sınıfı denizaltılar TCG Gür,TCG Çanakkale ve TCG Burakreis 2003'ten itibaren filomuza katılmışlardır.

 

 [ yukarı ]

 

ANA SAYFA | BEN KİMİM | DENİZALTICININ ŞİİRLERİ | DENİZALTI HAKKINDA | TÜRK DENİZALTICILIK TARİHİ

ıcılık | Links

ANA SAYFA | BEN KİMİM | DENİZALTICININ ŞİİRLERİ | DENİZALTI HAKKINDA | TÜRK DENİZALTICILIK TARİHİ

TÜRK DENİZALTILARIN HİZMET DÖNEMLERİ | HİZMETTEKİ SINIFLAR ve GEMİLER | Guppy sınıfı gemiler | Guppy_amblemleri | S-336 TCG Murat Reis | Tang Sınıfı Gemiler | S-342 TCG Hızırreis

 S-343 TCG Pirireis | Ay Sınıfı Gemiler | S-347 TCG Atılay | S-348 TCG Saldıray | S-349 TCG Batıray | S-350 TCG Yıldıray | S-351 TCG Doğanay | S-352 TCG Dolunay

Preveze Sınıfı Gemiler | S-353 TCG Preveze | S-354 TCG Sakarya | S-355 TCG 18 Mart | S-356 TCG Anafartalar | S-357 TCG Gür|S-358 TCG Çanakkale|S-359 TCG Burakreis|S-359 TCG I.İnönü|Oyunlar|Gelecekte Type 209

|Denizalti inşası|Torpido Atışı | Tarihi Resimler | Filmler  | Sesler | Evde Denizaltıcılık | Links