|
Denizlerin
altına inmek, deniz içi ve deniz dibi nimetlerinden yararlanmak düşüncesinin
insan muhayyelesini uğraştıran binlerce yıllık bir geçmişi
vardır.Fakat
denizlerin gizleyici ve örtücü niteliğinden yararlanılarak
denizaltı gemilerini Deniz Kuvvetlerine bir vurucu güç unsuru
olarak katılması fikrinin Büyük İskender ile başladığı
rivayet edilir.Aristo, İskender’in
Tyre şehrinin alınmasında
kendisine 7 ay mukavemet eden bu denizci ve muharip insanları
yenebilmek için fıçı şeklindeki su altı silahlarından
istifade ettiğini yazmaktadır.1465'te Kyeser'in Almanya'da,1531'de De Lorena'nın
İtalya'da Nemi gölünde
birer saat ve Osmanlı'da da saray eğlenceleri kapsamında timsah biçimli bir tekne ile
bir süre su altında su altında
kaldıkları olmustur.
1460 Valturnio iki elle çevrilen kranka bağlı
çarkla gidebilecek puro şeklinde denizaltı tasarlamıştı.
1535
Guglielmo de Lorena'nın ahşap Diving bell-Dalma çanı İtalya'nın
Nemi gölünde Kürekli Roma gemisi keşfinde kullanıldı.
1578 Denizaltında seyredebilecek bir tekne düşüncesini İngiliz matematikçi William Bourne geliştirdi.Tasarımı; tamamı deri kaplı ve kürekle hareket edebilen kayık
biçimindeydi.Bu düşüncesini hayata geçiremedi.

1634
Fransız rahip Marin Mersenne denizaltı gemisinin ilk teorisini oluşturdu:Bakır
gövdeli,basınca dayanıklı ve şekli iki ucu sivri silindik
biçimde olmalı.
1603 Saray mucidi olarak İngiltere Kralı James I'in hizmetine girmiş
Hollanda'lı Cornellis Drebbel,dalıp çıkabilen araç geliştirdi.Thames
nehrinde
5 metre derinlikte başarılı denemeler yaptı.Bu
tekne ileri atılmış bir adımdır.Çünkü bundan öncekiler sadece
oldukları yerde dalıp çıkıyorlar,seyir yapamıyorlardı.
1640
Evangelista Torricelli
Hidrodinamik teori
geliştirdi.
İlk
denizaltı denebilecek yapıdaki tekne; şekilde görülen ağaçtan imal,
1653 yılı Fransız De Son dizaynı,yarı dalmış,ortasından bir makenizma
ile bağlantılı kürekle giden ve "Yüzen
Koçbaşı"
diyebileceğimiz 24 metre boyunda "Rotterdam Boat" adındaki
teknedir.İngiliz kanalında bir günlük seyirlerinde mahmuzlayıp
gövdelerini delerek bir çok gemi batırmıştır.
1660
Otto von Guericke
Elektrostatik makina geliştirdi.
1660 Robert
Boyle,Sıkıştılmış havanın fiziksel özelliklerini inceledi.
1663
Blaise Pascal,Basıncın
eşyönlülüğü hakkında teori geliştirdi.
1680
İtalyan Giovanni Borelli, hacim-ağırlık ilişkisini incelediği,ağaç
ve deriden imal bir tekne yaptı.
1690 Edmund
Halley,içinde basınçlı hava bulunan ahşap Dalma çanı yaptı.
1696 Matematik profesörü Denis Papin,düdüklü tencere benzeri 2
denizaltı yaptı.Pompanın bastığı hava ile iç basınçla,dıştaki
su basıncını
dengeliyor ve içeri
su alıp atmayı ayarlıyabiyordu.Bu şekilde yüzebilirliğini ayarladığı
tekneler satıhta yelken,dalışta kürek ile gidiyordu.
1717
Astronom ve matematikçi Sir Edmund Halley
iki tekne ortasından sarkıtılan bir “Dalma
Çanı” tasarladı.
1718-28
Arası Rusya’da ilk denizaltı gemisi kaydı; Marangoz Efim
Nikonov’un “The Morel-Secret Vessel” adını verdiği ve Çar I.Peter’inde
onaylayıp desteklediği büyük fıçıyı andıran denizaltı projesidir. Kürek kullanılan bu denizaltı
Fişek-Roket atabiliyordu. Denemeleri başarısız olmuştur.
1729
Marangoz Nathaniel Symons genişleyebilen
-teleskopik- gövdeli
tekne yaptı.Kalabalık izleyici önünde tekneyi kısaltarak daldı.45 dakika sonra
tekneyi uzatıp hacmini arttırarak satha çıktı.Biri bir
bozukluk verdi.
1727
İngiltere'de bu konuda 14'den fazla patent başvurusu olmuştur.
1738 Daniel Bernoulli
Gazların kinetik teorisi ve Hidrodinamik üzerine
teori
geliştirdi.
1744
Jean d'Alembert
Akışkanlar dinamiği teorisi geliştirdi.
1749 Fransa'da Marritte dalabilen bir tekne
yaptı.[?]
1773 Bir başka İngiliz marangoz J.Day,
etrafındaki çembere, içerden bir mekanizma ile serbest bırakılabilen
taş ağırlıklar
bağlandığı ve bu sayede dalabilen bir tekne yaptı.
1776
Denizaltı
gemisinin sualtından bir suüstü gemisine hücumu ise, Amerika
kolonisinin İngiltere’den kopmasına mani olmak üzere İngiliz’lerin
Amerika limanlarını ablukaya aldıkları sırada gerçekleşmiştir.Abluka
istiklalleri için çarpışan
Amerikalı'ları çok müşkül bir
duruma sokmuştu.Ticaret ve dışarıdan gelecek yardım sarsılmıştı.İngiliz'ler
ile mücadele edecek yeterli deniz kuvvetine sahip olmadıklarından,abluka gemilerine denizaltından hücum etmeyi düşündüler.David
Bushnel isimli bir Yale öğrencisi sonradan "The Turtle"
adını alan teknenin 4 sayfa olan planlarını hazırladı.Dalmak için
dalma sarnıçlarına su alıyor,satha çıkmak için pompa ile bu
suyu atıyordu.Dengesini sağlayan ve aynı zamanda acil durumlarda
atılan kurşun ağırlıkları vardı.Tamamen daldığında içerdeki
hava yarım saat yetiyordu.Prensip
itibarı ile bir denizaltının vasıflarına sahip tekne inşa
edildi.Ezra Lee isminde bir astsubay bu tekne ile 1776 yılında New
York limanı'nı abluka eden
HMS Eagle fırkateyn'ine denizaltından
hucum etti, ancak delicisi "saç" destekli karinayı
delemediği ve 68 kg'lık zaman ayarlı bombayı yerleştiremediği için başarısız olmuştur.İngiliz'ler,Amerikalı'ların
denizaltından hucum girişimlerini öğrendikleri zaman ablukayı
kaldırmak zorunda kaldılar.Böylece denizaltı gemilerinin, suüstü
savaş gemileri için tehlike teşkil edeceği imajı doğmaya başladı.1812
yılında,Bushnel bu denizaltıyı tekrar inşa etmiş ve başarısız
bir hucum daha yapılmıştır.
1780
İsveç’li mühendis
Daniel Thunberg bir denizaltı tasarladı.
1797
Yılında İngiltere'ye direnen Amerika'nın, donanma için yüklü
miktarda paralar harcamasına karşı olan, anti-militarist ve marjinal bir
sanatçı ama başarılı bir mucit olan Robert Fulton,Amerika gibi
ülkelerin donanmalarını ucuz yoldan karşı tarafın gücüyle eşitlemek
ideali ile düşüncelerini, gizliliği ve tahrip gücünün yüksek
olduğuna inandığı
denizaltı gemisi üzerine
yoğunlaştırdı.Sonunda bir denizaltı geliştirdi.Bunu aynı yıl İngiltere
ile ciddi sorunları olan Fransa'ya giderek,destek vereceğine inandığı
Fransa Denizcilik Bakanına tanıttı.Savaş kurallarının böyle bir
silahı kapsamadığı ve bunu kullanan tarafların,
kuralların dışına çıkıp tırmanan bir yıkıcılığa neden
olacağı gerekçesiyle geri çevrildi.Üç yıl sonra 1.Konsul'u kuran
Napoleon Bonaparte zamanında Fulton tekrar bastırdı.Bu sefer
kendisine parasal ödülle beraber maddi destekte verildi.1801 yılında
demir iskelet üzerine bakır "kılıf
geçirilmesi"
suretiyle Nautilus'u inşa etti.Tasarımında itici güç olarak, satıhta rüzgar
(Toplanıp,yatabilen
bir direği ile yelkeni vardı),dalışta
pervaneyi döndürmek için kol gücünü düşünmüştü.Boyu 6.5 metre ve
8 metre derinlikte 4 knot süratle gidebiliyordu.İç hacmindeki hava üç kişiye
1 saat yetmekteydi,tüplere depoladıkları sıkıştırılmış
hava yardımıyla da 5 saat su altında kalabiliyorlardı.Fulton bir gösteride,
Natilus'un çektiği ve avını elektrik şoku ile öldüren Torpedofish'ten esinlenerek "Torpedo"
dediği ama günümüz deyimiyle "deniz mayını" sayılabilecek,kara
barut dolu
kancalı bir bomba ile eski bir balıkçı gemisini batırdı.Bu
başarılı gösteriye rağmen bu silahın savaş kuralları içindeki
ahlaki yönünden kuşkuya düşen Fransız'lar desteklerini geri çektiler.Bu
sefer Fulton İngiliz hükümetine gitti.Onlarada başarılı bir gösteri
yapmasına rağmen Başbakan Pitt pek ilgi göstermedi.İngilizler'de
donanmalarının böyle bir savaş kaabiliyetine sahip olmasını
istemediler.İroni olarak:Dünyanın güçlü donanmaları bu silahın
yıkıcı etkisinden çekinmişlerdi.1806 yılında Amerika'ya dönen Fulton,"Mute" adını verdiği ve buharla yürtülen
büyük bir denizaltı yaptı.Ama 1815 yılında ölünce çalışmaları
terk edildi.Tasarısı zamanının 50 yıl ilerisinde idi.Birkaç deneysel denizaltı yapımında beraber çalıştığı
Yüzbaşı Thomas Johnstone,1815 yılında Thames'te bir gösteri
yaptı ama o da ilgi görmedi."Torpedo",silahın ismi
olarak benimsendi.
1796
Alessandro Volta
Kimyasal piller ve volt
teorisini pratiğe döktü.
1814
Amerikalı Silas Halsey,New London limanında denizaltısıyla bir
İngiliz savaş gemisini havaya uçurma girişimi başarısız oldu.
1815
Thomas Johnstone bu sefer Nautilus benzeri 33 metrelik bir denizaltıyı,Napoleon
Bonaparte'ı Elbe adasından kurtarmak için inşa etmeye başlamış
ama Napoleon ölünce projeyi bırakmıştır.
1820
Biot ve Savart
Elektrik ve magnetik alanlar
arasındaki Kuvvet kanunlarını geliştirdi.
1834-41
Arası Mühendis General
Karl Andrevich Schilder (1786-1854) Mayıs 1834 ‘de
St. Petersburg’da Alexandrovsky
Works demir
fabrikasında
demir gövdeli
insan gücüyle –dönen küreklerle- giden bir denizaltı yaptı ve
Finlandiya Körfezinde Kronshtadt adası yakınında Neva nehrinde Eylül
ayında yaptığı dalışlarda başarılı oldu.Geliştirdiği 2.denizaltıya dalış kontrolu için
ufki dümen ve ilkel bir
sabit? periskop
koymuştur.Hedefin gövdesine sapladığı ve emniyetli mesafeye
çekilerek patlattığı Elektrikle ateşlenen pruvaya yatay
monteli gönder ucundaki mayını
ve bordalarındaki
2 adet 3’lü lançerden atılan yine elektrikle ateşlenen Kara barut
tepkimeli Roket-Fişek ile silahlanmıştır.Denizaltı başarılı
bir dalış yapıp 1838’de mayını ile bir gemiyi tahrip etmiştir.1841
yılında birkaç deneme hitamında savaş yeteneğinin olmadığının
belirlenmesi üzerine proje terk edilmiştir.Denizaltıya atanan 2 Teğmen:
Zhmelev ve
Adamopulo ilk Rus denizaltı komutanlarıdır.Pruvaya yatay monte
edilen "Gönder ve Bomba" Hunley bahsinde açıklanmıştır.
1821
Michael Faraday
Iletken etrafındaki
magnetik alanlarının gösterimini ve Ilk
elektrik motorunu yaptı.
1831
Michael Faraday
Elektrik transformeri
geliştirdi.
1831
Rus Aleksey Podolevskiy,dalabilen
tekne yaptı.
1840 Ahsap
malzemeden, demir dalma çanlarına geçiş ile dalma çanlarının
boyutları büyümüştür.Bunlar;liman,deniz feneri ,dok temeli inşasında
liman içi batıklarda yada batıktan personel kurtarmakta
kullanıldılar.Dalış fiziği tam bilinmediğinden işçiler Basınçlı
atmosferde çalışma sonunda dekomprasyon hastalıklarına
yakalanmaktaydılar.Fakat bu hastalıklar o zaman bilinmiyordu.
1842
Christian Doppler
Işık
ve ses için Doppler etkisi teorisi geliştirdi.
1846 Payerne gelecekte olması
gereken denizaltı gemisi hakkında bir tasarım yaptı.
1850
Alman Wilhelm Bauer inşa ettiği ilk denizaltı aracı "Brandtaucher - Le Plongeur Marin - Fire Diver" 55 feet derinlikte batınca,tekne içine su alıp
denizaltının iç basıncını ,dış basınçla eşitlemiş,bölmenin
üstünde sıkışan basınçlı
havadan nefes alıp, aracın kaportasını (Giriş-çıkış yapılan
kapağını) açarak iki
personeli ile hava kabarcıkları hızında, devamlı hava üfliyerek yüzeye çıkmışlardır.Günümüzde de belli bir derinliğe kadar denizaltıdan kaçış için aynı yöntem uygulanmaktadır.Bu
olay,Alman hükümetinin ilgisini yitirmesine neden olmuştur.Arkadaşlarının
çağrılarına rağmen tek başına çalışmaya karar veren Bauer
fikirlerini satmak için İngiltere'ye gitti.Burada da kabul göremeyen
Bauer, Rusya'ya geçti. Brandtaucher,1887'de dipten çıkarılmıştır
Dresden'de sergilenmektedir.
1852 İndianalı ayakkabı imalatçısı Lodner D. Philips
iki denizaltı yaptı.İlki 7 metre derinlikte batmış diğeri başarılı
olarak 30 metre derinlikte (Umkta) elle çevrilen pervanesiyle 4 knot
sürate erişmiştir.Deniz
Kuvvetlerine satmak istemiş.Bu gibi şeyleri alacak makam olmadığından
satamamıştır.
1855 Wilhelm Bauer,Rusya için "Seeteufel-Diable Marin-Sea Devil" adını
verdiği 17 metrelik bir denizaltı yaptı.Bu denizaltı Çar
II.Alexsander'ın taç giyme törenindekiyle birlikte 134 dalış
yapmıştır.Gemi içinde dalmış vaziyette 4 kişiye "Ulusal Şükür"
duasını okutmuş ve dua su yüzeyinde izleyenlerce net duyulmuştur.Bununla
birlikte patavatsız tavırlarından ötürü sevilmeyen Bauer,donanmanında
"Denizaltıda gelecek yok" demesi üzerine tekrar ülkesine
döner.
1855-64
arası Tümgeneral
Konstantin (Ottomar) Borisovich Gern
mayınla silahlandırılmış denizaltı yaptı.3.Denizatlısı benzin ile
çalışan içten yanmalı bir makine ile gidiyordu.4.Denizaltısı buhar
makinalı ve bir çok yeniliğin uygulandığı denizaltıydı.Detaylı
doküman bulunamıştır.
1856
Nikolai
Spiridonov Donanmaya büyük bir denizaltı tasarımı
sundu.
1859
Fransız Brutus De Villeroi Philadephia'lı zengin Stephen Girard'ın
hazine avı için 11 metrelik denizaltı yaptı.Hedef:1780'de
Delaware nehri ağzında batmış İngiliz savaş gemisi "De
Braak"idi.Dalgıçları,bir hava bölmesinde,7 metredeki enkaza
ulastıracak orada çalışmalarını sağlayacaktı.
1859
Fransız fizikçi Gaston Planté ilk kurşun asitli pili yaptı.Asit
olarak sülfirik asit kullandı.Sonraki 35 yıl bunun ticaretini
yaptı.
1859 İspanyol’lar Narciso Monturiol yapımı
Ictineo-I adını verdikleri
deneysel denizaltıyı 28 Temmuz’da denize indirdiler.
1860
Fransız Jean Joseph Étienne Lenoir ilk pratik sıvı yakıtla çalışan
makinayı inşa etti.Yakıt olarak lamba gazını ve ateşleme için
elektrik gücünü kullandı.
1861
Güneyli hükümet, savaş gemisi
Privateers'e bir harekat düzenlemeye
karar verdi.New Orleans konsorsiyumun başı zengin yün tüccarı-avukat Horace
Hunley'in onayı ile James Mc Clintock 7 metrelik bir dümenci iki
pervanecili Pioneer'i inşa etti.1862 Mart'ında Pontchtrain gölünde
beraberinde çektiği yüzen bir bomba ile bir mavnayı havaya uçurarak
gösteride bulundu.Nisan'da
New Orleans'ın düşmesiyle, denizaltısı Pioneer ile beraber kaçan
tasarımcısı,sonunda onu bir hurdacıya sattı.?
1861 yılında,Birleşik
Devletler Donanması ilk denizaltısını almak üzere Brutus De Villeroi ile kontrat imzaladı.15 mt. boyunda ve 16 kişinin
elle çevirdiği 1mt. çapında kranka bağlı pervane ile
ilerleyen "Alligator",dalgıçları ile hedefe harekat düzenliyordu.13 Haziran
1862'de hizmete girmiş ve 1863'te fırtınada batmıştır.
1862 Güney Carolina'da Charleston limanını savunan
Konfederasyon ordusu komutanı General Pierre Gustave Toutant
Beauregard'ın emriyle Yzb.Francis D. Lee;Charleston'da Southern Torpedo Boat Company'de
"David" adını
verdiği,6mt boyunda,1.5 mt eninde ve su üstünde az bir bölümü gözüken,yarı
dalmış bir tekne yaptı.Buharla yürütülen David'in silahı,suya
paralel bir şekilde pruvasına
sabitlenmiş gönderin ucundaki 61 kiloluk çarpma ile patlayan
bomba idi.5 Kasım 1863 günü,Kuzeyli'lerin bordaları demir saçlarl
kaplı
Newironside gemisine hücum etti.Bordaya değince patlayan bomba
gemide az bir hasar yarattı.Ancak patlamanın şoku ile oluşan
dalga David'e dolunca 4 kişilik mürettebat tekneyi terk etmek
zorunda kaldı ve kaptan dahil iki kişi esir düştü.Diğer iki kişi
ise David'i çalıştırmayı başarıp kaçtı.İki "David"
daha yapıldı ancak onlarında hücumları Kuzeyli'lerin gemilerine
hasar veremedi fakat Kuzeylilerin geceleri daha asabi geçmeye
başladı! Başka
"David" benzeri yarı dalmış buharlı teknelerde
[CSS
Manassas, CSS Squid, CSS Palmetto, CSS Atlanta, CSS Tennessee, CSS
Merrimac ]
yapıldı.
1863 Fransız
mühendis Simon Bourgeois ve
makinasını yapan Charles Brun; sıkıştırılmış havayı,
"The Plongeur"'un pervanesini döndürmede ve dalma sarnıçlarına alınan suyun basınçla dışarı atılmasında
kullanmışlardır.Denizaltılarının boyu 44,5 mt,genişliği 6 mt,ağırlığı
420 ton idi ve havayı büyük silindirlerde,basıncı 12,5 kg/cm olarak topluyorlardı.Denemeleri
4 yıl boyunca sürdü ancak kabulu için yeterli performansı gösteremedi.Günümüz denizaltılarında da,dalma sarnıçlarındaki suyu boşaltmada bu yöntem kullanılmaktadır.
1863 Hunley başkanlığındaki Güneyli konsorsiyum,harekatını
Alabama'daki Mobil körfezine kaydırdı ve oradaki harekatlar için
bir denizaltı yaptırdı.Mc
Clinton'da elle çevrilen krank yerine elektrik motorunu koymayı
denedi.Ama başarılı olamadı."American Diver" adını
verdikleri bu denizaltı Mobile körfezinde fırtınalı bir havada
batmıştır
Aşağıdaki şekilde görülen denizaltı
"The Hunley", Horace Hunley tasarımıdır. 1863 yılında
Alabama-Mobile'de Baxter Watson,James McClintock ve
H.Hunley'in
ortak olduğu demir atölyesinde inşa
edilen
sonradan "The Hunley" adını alacak
denizaltı
“Pionerr II”, acilen trenle Kuzeylilerin ablukası altındaki Charleston'a gönderilmiştir. İnsan gücü -8 pervaneci,1 dümenci-
ile çalışan
4
knot sürati olan denizaltı ilk iki denemesinde batmış
ve mürettebat ölmüştür.Bu
kazalara rağmen teknesine inanan Hunley,son
bir deneme için General P.G.T. Beaugard'ı ikna etmiş ancak bu
denemede de kaza olunca,denizaltının batması sonucu adamları ile
birlikte ölmüştür.Hunley, inşasında da bulunan Teğmen George
Dixon başkanlığında bir
kere daha dipten çıkarılır ve bir deneme daha yapmak için generale
gidilir.Artık kötü şöhrete sahip denizaltıdan usanan Beaugard ile uzun tartışmalar
yapılır. Sonunda
Dixon;Generalin önerisi olan,denizaltının
"David" gibi
7
metrelik çam ağacından gönderli bomba ile birlikte satıhtan harekat yapmasını kabul ederek anlaşır.17 Şubat
1864'de Hunley,harekata çıkar.Pruvasında mahmuz gibi bağlı gönderin ucundaki bombayı; Güney
Carolina'da Charleston limanında 6 kilometre açıkta demirli Haustonic korvetinin sancak
kıçomuzluğuna saplar,bombanın tetiğine bağlı ipi salarak
tornistanla açılır ve ipi çekip korveti batırır.Tarihe
"ilk başarılı saldırıyı" gerçekleştiren denizaltı
olarak geçen "The
Hunley"'in,patlama anında yeteri kadar uzakta bulunamadığı için şok dalgasından etkilenerek battığı sanılmaktadır.1995
yılında olayın olduğu yerin civarında Hunley
bulunmayınca,sıcak yüzünden kapağı açtıkları sırada içine
su
dolarak batmış olabileceğide düşünülmeye başlanmıştır.Ancak
2000 Ağustos'unda,gövdesini örten ve çürümesini önleyen balçık
tabakası içinden çıkartılan denizaltının sancak kıç omuzlugunda bir
yara nedeniyle battığı kesinlik kazanmıştır
denizaltının
ufki dümenleri ve
pratik şnorkel
sistemi dikkat çekicidir.
1863 Baharında Rus Ivan Fyodorovich Alexandrovsky,İngiltere ziyareti sırasında
gördüğü buhar makineli gemilerin ilhamıyla
tasarladığı
denizaltının planlarını Çarlık Rus Donanması Bilim departmanına
gösterir ancak rededilir.1864’te geliştirdiği tasarımını
kabul ettirir ve muhtemelen buharlı olan 365 tonluk bu denizaltının
inşasına başlanır. ilk tecrübesi 19 Haziran 1866’da
yapılır.Tecrübelerin başarılı olmasına rağmen otoritelerin desteğini
alamayıp “Deneysel”
olarak kalmıştır.Sistemleri ile Rus yapımı ilk denizaltı olarak
anılmaktadır.
1863
Bir kaç American Submarine şirketi yatırmcısı kongreye bir
denizaltı teklifi götürdüler.Fakat A.Lincoln
reddeder.Tamamlanması 1866'ya, savaştan sonraya
ertelenen Scovel Meriam ve Oliver Halstead'ın
Intelligent Whale adı verilen denizaltıları
1869'da denize iner.Görünürdeki
sahibi O.S.Halstead tarafından donanmaya satılmaya çalışır.1872'de
satın alım denemleri başarısız olur.
1864
Juan Carlos Federico Blume y Othon,Peru’da “El
Toro” adını verdiği bir denizaltı yaptı.
Elle çevrilen kranka bağlı
pervane ile gidiyordu.
1864 Wilhelm Bauer,o yıllarda henüz yaygın olmayan içten yanmalı
makinaları denizaltıda kullanmayı düşündü ve denizaltıyla
ugraşan ülkelere önerdi.25 yılınıda bu makinayı geliştirmeye
harcadı.Halktan biri olması ve otokratik kişiliği donanmalardaki
aristokratlarca sevilmiyordu.İmkan bulamadı.1875 Bavaria'da öldü.
1860'ların
ortalarında Avusturya donanmasından Yüzbaşı Giovanni Luppis,saat
mekanizması kullanarak buharla çalışan ve arkasındaki tellerle
uzaktan kumanda edilebilen,patlayıcılı yarı robot bir araç geliştirdi.Aracın
en büyük özelliği patlayıcının tabancasına bağlı
pervaneydi.Araç ilerlerken pervane dönüyor
ve tabancayı kuruyordu.Böylece belli bir mesafe gittikten sonra tabanca
aktif hale gelip,silahı kullananın emniyeti sağlanmış
oluyordu.Amirlerinin silahın pratikliği hakkındaki şüpheleri
üzerine Luppis,Adriyatik kıyısında Fiume şehrinde bir firmada
gemi mühendisi olarak çalışan Robert Whitehead ile birlikte çalışmaya
başladı ve 1868'de "auto-motive torpedo"'yu yaptılar.İlk torpido
8 kilo patlayıcısı ile beraber 135 kilo ağırlığında idi.48
bar basıncındaki sıkıştırılmış havanın çevirdiği pervane
ile 10 kilometre hızla 180 mt.gidebiliyordu.Yaptıkları ikinci torpido,83 bar hava ile 270 mt.
gitti.Torpidoyu silindirik lançerden basınçlı hava ile atıyorlardı.Prototip torpidolar, sabit dümen açısı ile düz
gidiyorlar fakat derinliği koruyamıyorlardı. Whitehead bu
problemi su basıncındaki değişimlere tepki gösteren bir
mekanizma ile çözdü.Bu düzenek,sıkışmış havayı yatay dümenlere bağlı
pistonlara gönderip-keserek torpidonun umkunu sabit
tutuyordu.1869'da
torpido üretime hazır hale geldi.5 metre boyunda 35 kg. patlayıcısı
ile 15 km. hızda 360 metre gidebiliyordu.Atölyede bu silahı
inceleyen İngiliz'ler,Whitehead'i İngiltere'ye çağırıp silahın
tüm haklarını satın aldılar ve üretime başladılar.
1864
İspanyol’lar Narciso Monturiol/Juan Monjo i Pons
yapımı
Ictineo-II
adını verdikleri denizaltıyı 10 Şubat’da denize
indirdiler.
1865 I.F.Alexandrovsky
ilk Pervaneli Mayını
yaptı.
1866 I.F.Alexandrovsky
Basınçlı Hava Motoru ile giden denizaltı yaptı.
1866 Alman Nikolaus August Otto ve Eugene Langen ilk
içten yanmalı 4 cycle
makineyi
yaptılar.
1867-1868
Whitehead
Avusturya için Vee-Twin hava motorlu 14-16"çap. 200-500yd.menzilli 675 lb.'lik
torpidolar ile denemeler yaptı.
1869 Admiral Radford
automobile torpidonun üretilmesini ister.
1870
Yılında Jules Verne "Denizler altında 20.000 fersah"'ı yazdı.Verne
tarafından suyun 32 feet derinlikte
0.0000436 oranında
sıkıştığı saptandı.
1870
Amerika’da
torpido çalışmaları Rhode Island’da test istasyonunun kurulmasıyla
başlar.İlk denemeleri Whitehead’in elde ettiği performansta gerçekleşir.Savaş
başlığı ~90kg’a kadar dinamit patlayıcısıdır.
1870 Rhode Island torpido
fabrikasında geliştirilen prototip 14” çap,3 mt boy,70 lb.patlayıcısını 9 knots
ile 400 yarda’ya taşır haldeydi.
1870 Portsmoth’da George Quick 2000 yarda gidebilen 24” çapında bir torpido
yaptı.Deneme başarısız oldu.
1871
Yılında ABD Whitehead lisansı ile Rhodeisland - Newport Donanma Torpido
istasyonun'da torpidonu denizdeki testlerine başladı.Bu
silah beraberinde yeni
bir ufak-hızlı muhabere gemisi tipinide getirdi."Torpedo
Destroyer" adını alan bu gemi tipinin donanmalara marjinal bir faydası
oldu.Torpido'nun denizaltı gemisinden atılmasının
daha etkin olacağının anlaşılması üzerine bir süre
sonrada tarih sahnesinden silindi.
1871
7 knot yapabilen 300 yd.giden bir torpido düz seyretmediği için
başarısız oldu.
1872
Ramus suüstünde 35 knots ile giden roket-torpido denedi.
1872
Woolvich Torp.Atölyesin’de 12 knots ile 600 yd.menzili olan,aksi dönüşlü
çift pervaneli,16” çapında Mk-I üretildi.
1872 Whitehead Woolwich’teki firmayı satın aldı ve adını Silurifico yaptı.
1872 Whitehead torpidosunu Fransa ve Almanya'yada sattı.
1873 Belçikalı mühendis Zénobe Gramme
ilk
Dinamo'yu
icat etti - geliştirdi ve ticaretini yaptı.
1873’te
silahı Fransa’da pazarladı.26 January 1875 günü
St.Tropez’de açtığı "Torpedofabrik Whitehead & Co. [Fabbrica di
torpedini Whitehead & Co]" fabrikası
ile Weymouth fabrikası; 1873’te
İtalya ve 1875’te Almanya’ya,Danimarka’ya,İsveç ‘e ,Norveç’e, 1876’da
Rusya’ya ve 1877’de
Portekiz,Arjantin,Belçika,Şili,Brezilya,Hollanda,Yunanistan ve Türkiye’ye
torpido üretti. Weymouth torpidoları 1.Dünya savaşında Kraliyet donanmasında
servise girdi.
1873
John Ericsson;sahilden kablo ile elektrik alan, 2 aksi dönüşlü pervanesi
olan,hafif şamdıralı başarısız bir torpido denedi.
1873
Rhode Island’da Barber; 12”çapında,2,5 mt.,48 lb.patlayıcılı ve 287 lb.
ağırlığı olan, bir sualtı roket-torpido denedi.
1873-1880
arası Peck,Yarrow tersanesinde buharlı;Hall buharlı ve Cunnigham roket-torpido
denedi.
1874 İrlanda'lı göçmen okul öğretmeni John Philip Holland ABD Deniz.
Kuvvetleri'ne 3,3 metrelik pedallarla pervanesi döndürülen ilk denizaltı
çizimlerini yolladı.İlgilenilmedi.
1875 Alman Nikolaus
August Otto 4-stroke karbüratörlü makinayı yaptı.
1876
14” çapında 4,5 mt
boyunda Basınçlı hava ile çalışan,602 lb.ağılığında,17 knotS süratle 440 yarda
gidebilen torpidoları Whitehead Fiume 14
modeli benzeri Fosfor bronz gövdeli bir
orta sıklet orta menzil torpidoydu.1883’te hafiflemiş ve 21 knot ile 640
yardaya 44 lb.harp başlığını taşır performansa geliştirilmişti.
1876-1897
arasında çeşitli
gemi tipine uygun 14”,16”,18” çapında 4-6 metre boyunda,Brotherhood 3 silindir
Radial Hava Motoru ile donatılmış 20-30 knots süratle 600-800 yd. gidebilen 30
ile 188 lb.harp başlığı olan bazıları 3 kanat pervaneli torpidolar üretilmiştir.
1877
Stepan Karlovich Dzhevetsky
(Dzjevetski),tek kişilik bir pedallı denizaltıyı Odessa’da inşa
edip,1878’de denedi.
1878
Türk-Rus savaşında torpidonun Savaşta ilk kullanımı 25 Ocak gecesi bir
haberleşme gemimizedir.
1878
Geoge Garred,pervanesi elle çevrilen ilk denizaltısını yaptı.
1878
Güneyli bölgesinde, Pontchartrain
gölünde, onların bir denemeleri olan bir denizaltı bulundu.Pioner
I?
1878 Holland,İrlanda devrimcilerinin bir kolu olan Fenian'ların
sponsorluğunda,tasarladığı
Holland I'i
Albany City Iron Works-New
York’da inşa etti.Boyu 4.5 metre, eni 1 metre ve 2.5 ton ağırlığında
ve 4 hp. gücündeki sıkıştırılmış hava ile çalışan
Brayton motoru
olan denizaltı 6 Haziran 1878
denemelerinde denizaltıya para yatıran İrlanda Fenian
Kardeşlik Üyelerinin
önünde 12 metreye dalarak başarılı sonuçlar aldı.Bu sonuçlar,daha savaş
gemisine yakın
daha büyük bir denizaltı için Holland'ı
cesaretlendirdi. Paterson Museum’da sergilenmektedir.
1878
Geoge Garred,pervanesi elle çevrilen ilk denizaltısını,Resurgam
I’i yaptı.
.
1879’da
Stepan Karlovich Dzhevetsky (Dzjevetski) ikinci denizatlısını 4
kişilik Nr.2 “Keta”yı Nevsky Fabrikası-St.Petersburg’da
inşa etti.
Fransız denizaltı tasarımcısı Claude
Goubet sistemi olarak bilinen dalış ve satıh
esnasında tekne kararlılığını sağlayan
pruvada düşey
ve pupada
yatay yönlendirilebilen
birer pervanesi vardı.Kayan ağırlıklarla trim yapılmakta
ve ilkel bir periskobu bulunmakta idi.No.2
ile aynı yapıda fakat tek pedallı kranka baglı tek pervaneli No.3
dizaynını inşa edip,Çar III.Alexander’a Silver Lake Gatchina’da gösteri yaptı ve bu
botların kıyı savunmasında kullanılması düşünülerek 50 bot siparişi
aldı.1881’de siparişi teslim etti.Bunlardan biri St.Petersburg
Central Museum’dadır.
1879 Alman Karl Benz 2-stroke makinayı inşa etti.

1879 Kasım'ında
George Garret'in,Brittannia
Engine Works and Foundry
Birkenhead'de (UK) denize indirdiği ve 24
Şubat 1880'de denediği 3 kişilik tasarımı "ResurgamII",
buhar gücü ile çalışmaktaydı.Boyu 20mt,genişliği 3mt. olan
60 tonluk gemi; satıhta iken depoladığı buharı, dalmış
durumda pervaneyi çevirmek için kullanıyordu.İçerdeki hava
personele 6 saat yetiyordu. Bu deneme esnasında çıkan fırtınada
batan Resurgam'ın enkazı,1995 Kasım'ında St.Andrews Üniversitesi
Arkeoloji Dalış ekibi tarafından bulunmuştur.
1880
John Erricsson;16”çapında,8 mt.boyunda,61 knots ile 100 yd
gidebilen,300lb. patlayıcılı 1500lb. roket-topido denedi.
1880
Paulson; Kızgın Steam-Kuru buharla çalışan,pusula ve elektrikle
kontrol edilebilen bir torpido denedi.
1880
Borden;Benzinle 2000 yarda giden torpido denedi.
1880 Berdan[Borden] ;200 libre
patlayıcısı-harp başlığı olan roket-torpido denedi.Torpido iki
bolümlüydü.Hedef gemi etrafındaki ağa takılıp gevşetecek teknesi
ve ondan ayrılıp ağı gecek silahından oluşuyordu.İtiş gücü
roketin egzostuna yakın tirbün ile aynı şafta bağlı pervaneler
ile sağlanıyordu.Başarısız bir silahtı.İngiliz istihbaratına
göre Türk Donanmasında denemeler yapılmıştır.
1880
Lay-Haight ,Basınçlı CO2 yerine Benzin denediler başarısız
oldular.Bu da telle sahilden kontrol ediliyordu.
1881 Holland,İrlanda Fenian Kerdeşlik örgütü tarafından fonlanan Fenian Ram ismini verdiği makinalı tüfeği olan 10 metre boyunda
ve 19 ton ağırlığındaki denizaltıyı Delameter Iron Company-New
York'ta denize indirdi.Holland II olarakta bilinen denizaltının
denemeleri 2 yıl sürdü.15 hp.benzin motoru ile satıhta 9 knots sürat
yapabiliyordu ve 15 metre derinliğe dalabiliyordu.1883'te Fenian'lar illegal ilan
edilince teknelerini çaldılar. Holland'da bir daha onlarla çalışmadı.
1883 Fenian Ram inşası ve denemeleri sırasında inşasını yürüttüğü
5 metrelik 1 ton ağırlığında
olan Holland III’ü
denedi .
1883 Holland ve arkadaşları,Hindiçin ile savaşta olan Fransa'ya
denizaltı satmak üzere Nautilus Submarine Boat Company'i
kurdular."Holland
IV-Zalinski Boat" adını verdikleri Hybrid
camera lucida-İlkel periskop ile donatılmış prototip
denizaltıyı yaptılar ancak 1885'te denize indirilir iken hasar gördü.Onardılar
ancak denemeleri
esnasında savaş bitince Fransa almaktan vazgeçti şirkette iflas etti.
1884
Weeks, 40 yarda menzilli satıht giden roket-torpido denedi.
1884 Stepan Karlovich Dzhevetsky (Dzjevetski) 1879’da yaptığı 50 bottan
birini tek kranka bağlı tek pervaneli yaptı ama başarısız oldu.Bunun üzerine bu 2
kişilik Tip NR.2'yi, batarya ve 1.8 hp.elektrik motoru ile donattı
ve Tip Nr.3 olarak sınıflandırdı.4 knots
hızda 10 saat gidebiliyordu.İlkel periskobu ve Hava tüplerinde taze
havası vardı.Büyük ihtimalle Elektrik motorlu ilk denizaltıdır.

1884
Amerikalı Josuah H.L. Tuck'ın,24 Nisan 'te patentini aldığı
denizatlısı “Peacemaker”,hava
bölmesinin (Üstüvane)
planlandığı ilk denizaltıdır.Düşüncesi; “Dikey”
pervanesininde yardımıyla hedef
geminin altına gelen ve omurgasına yaklaşan denizaltının içinden bir kişinin pompalayarak sağladığı solunum havası ile
"hava bölmesinden" çıkıp geminin omurgasına bomba koyacak
olan dalgıç ile harekat yapılması idi.1884'teki denemelerinde umduğu sonucu
alamayınca bu bölmeyi kaldırdı ve 1885'te itici gücü değiştirdi.Denizaltıyı
600 kg kostik soda'dan elde
ettiği kimyasal buharı kullanarak 5 saat süreyle sualtında ve
satıhta gidebilen bir hale getirdi.Akıl hastanesine "kapattılar!"
1885 Gottlieg Daimler ilk benzinle çalışan 4-cycle makineyi dizayn
etti.
1885
Wood-Haight iki şamandıraya asılmış Brotherhood 3-silindir hava
motorlu torpido denediler.
1885
Hudson Maxim buhar gücünün tellerle torpidoya iletildiği Brennan
torpidoya benzer itiş sistemi suyu pompalamaya dayanan başarısız
bir deneme yaptı.
1885 Claude Gaubet'in
Paris'te yapıp Cherbourg'ta denediği; 5mt boyunda, 1mt eninde, 1
ton ağırlığındaki,
Laurent-Cély
bataryalı denizaltısı Gaubet-I'in bir torpidosu-esasında mayını vardı.Hedefe
sabitlenen mayının emniyetli mesafeye gidilip kablosu vasıtasıyla
elektrik akımı ile patlatılması düşünülmüştü.Geminin denge problemi
çözülemediğinden proje başarısız olmuştur.
1886
Patrick;22”çap-14mt boy,6000lb. ve 21kts ile 2000 yarda giden,Broth.3-cyl.hv.motorlu,şamandıra
asılı torp.denedi.
1886
yılında,Ash & Campbell,İngiltere Tilbury'de;20 mt. boyunda, 2,5mt.
eninde 50 tonluk akü grubu-batarya ve
elektrik motorlu denizaltıyı:
Nautilus'u inşa ettiler.Her iki bordasındaki
5'er silindiri içeri
çekmek suretiyle geminin hacmini azaltarak dalıyorlar, tersini
yaparak yüzeye (Satha) çıkıyorlardı.
1887
ABD Donanması ilk Denizaltı dizayn yarışmasını duyurdu.1000
beygir gücünde bir dizayn isteniyordu.Nordenfelt,Joshua Tuck
ve
P.Holland
katıldı.2miyon $’lık ödülü Holland kazandı ama sözleşmenin
içeriğinin belirsizliği yüzünden ödül verilmedi.
1887 Nordenfelt,30 metreye dalabilen satıhta 14 knot süratle 1000 mil
gidebilen buharlı
Nordenfelt
IV'ü yaptı ve Rusya'ya sattı.Rusya'ya giderken rotasından
çıkıp 18 Eylül 1888 günü
Jutland sahilinde karaya
oturunca Rusya almaktan caydı.
1888
Nordenfelt;29Ӎap,5000lb.ve 16kts.ile 4000yd.giden elektrikli telle
dare edilen şamandıralı torpido denedi.Başarısız oldu.
1888 Suüstünde
buhar makinaları ile seyir yapan ve sahip olduğu büyük sıcak su
sarnıcı sayesinde denizaltında kısa süre kalabilen, makinalı tüfek ve torpido kovanına sahip olan ilk denizaltıyı ise
Nordenfelt,1885'te Resurgam deneyimlerini ileri götüren İngiliz mühendis
Garret
ile işbirliği yaparak İsveç’te gerçekleştirmiştir.
Nordenfelt-I ismini alan bu gemi o ana kadar muhtelif
memleketlerdeki çalışmalarda dikkate alınarak inşa edilmiştir.60
tonluk denizaltı;19.5mt boyunda, 2.75 mt çapında idi 160 mil satıh
menzili ve max 15mt derinlikte 15 knot hızı vardı.
Denizaltı, aralarında Osmanlı İmparator'luğu temsilcisininde
bulunduğu denizci devlet temsilcilerine Kopenhag yakınlarında gösteride
bulundu. Osmanlı imparator'luğu temsilcisi teknenin savaş kıfayetine
haiz olmadığı ve bilhassa akıntılı sularda vazife görmesinin
şüpheli olduğu şeklinde bir rapor hazırladı. Buna mukabil
Yunan hükümeti bu denizaltıyı satın aldı. Yunanistan’ın bir
denizaltıya sahip olması Osmanlı hükümetini harakete geçirdi.
Yapılan görüşmelerden sonra Vickers&Armstrong firmasına,boyları
30 metreye uzatılmış, 2 Harici
torpido kovanı taşıyan, 2 makinalı tüfeğe
sahip olan ve teknik bakımdan daha tekamül ettirilmiş 2
Nodenfelt-II ve
III (Bazı
kaynaklar “Tip”’i esas alarak iki gemiyede Nordefelt II
demekte)sipariş edildi. Denizaltılar İngiltere’de inşa
edilerek parçalar halinde İstanbul’a getirildi ve Taşkızak
tersanesinde monte edildi. 1886 ve 1887 yıllarında denize
indirilen denizaltılara
Abdülhamid ve
Abdülmecid isimleri
verildi.Ancak Abdülmecid bitirilemedi.Yapılan Abdülhamid'in tecrübelerinde gemi personeli gemilerini çabuk
kavradılar. Tecrübe seyirlerinde firma personelinin hatalarını
bulacak kadar kabiliyet gösterdiler. Türk mürettebatın gemiye
yabancı personel olmadan dalış yaptırmaya muvaffak olmalarından
sonra Abdülhamid denizaltısı İzmit Körfezinde gece ve gündüz hücum
talimleri ve torpido atış eğitimleri yaptı.Hitamında
1888 yılında,
Sarayburnu
önlerinde dalarak akıntıya karşı
Üsküdar
önlerinde
demirlemiş boş bir gemiye yaklaştı ve torpidosunu atıp gemiyi batırararak yabancı devlet temsilcilerine gösteride bulundu.Torpidonun
çıkışı sırasında ağırlık değişimi yüzünden dengesi
bozulmuş ve kaza atlatmıştır. Bu olay dünya denizaltıcılık
tarihinde bir denizaltı gemisinden ilk defa seyyar torpido atılarak
bir suüstü gemisinin batırılışı olayıdır.
Bu başarı üzerine denizaltıcılar padişah II. Abdülhamit’ten
taltif beklerken denizaltıların Haliç’e çekilme emrini aldılar.
Gemiler bir daha Haliç’ten dışarı çıkarılmadı. Orada çürümeye
terk edildi.
1887-1888 Nordenfelt/Garret denizaltılarının sualtında yürütme gücü
yetersizliğinin saptandığı sıralarda İspanya’da genç bir deniz
subayı Yzb. Peral,Queen
Maria Cristina’nın onayı ile
Arsenal de la
Carraca (Cadiz) tersanesinde; 22 mt boyunda 3 mt eninde sualtında 2
adet 30 HP. elektrik motorları ile götürülen modern anlamda
dizayn-inşa ettiği denizaltısının torpido denemelerinde başarıyla 3
Whitehead torpidoyu ateşlemiş olmasına rağmen; Cristóbal Colón
harp
gemisine hucum gösterisi esnasında kulesinin uzaktan görülmesi ve
valf arızasına saplanan teknik heyetin olumsuz raporu artı
İspanya Deniz
Kuvvetleri'nin tutuculuğu-ilgisizliği nedeni ile bu denizaltının
seri inşa safhasına geçilememiştir.
Cartagena’da sergilenmektedir.
İspanya’daki bu çalışmalar sırasında Fransa’da da
denizaltı dizaynları üzerinde dikkate değer çalışma ve gelişmeler
olmuştur. Bunlardan;1885'te Claude Goubet'in
Goubet-I'ini,1888'de Fransız Deniz Kuvvetleri için Gustave Zede’nin inşa ettiği
Gymnote’u,1893'te anısına yapılan
ve tatbikatta
demirli gemiyi torpido ile batıran "Gustave
Zede"yi ve uluslararası bir yarışmayı kazanan Maxime Laubeuf'ün
Narval’ını denizaltı dizaynındaki gelişmelere katkılarından dolayı
sayabiliriz. Bu botların deneylerimden alınan dersler, geleceğe ışık
tutmuştur.Bilhassa Laubeuf isimli bir mühendisin geliştirdiği Narval
ismi verilen denizaltı ile büyük aşama yapılmıştır.Anılan yarışma
1896'da Fransa Deniz Bakanlığının açtığı bir yarışmaydı.Koşulları;denizaltının
ağırlığı min 200 ton,min 100 mil menzilli,satıh sürati 12
knots ve dalmış sürati 8 knots olarak belirlenmişti.29 tasarımın
katıldığı yarışmayı
1899 yılında denize indirilen Narval
kazandı.
Narval’ın getirdiği yeniliklerin başında satıhta ve sualtında
iki ayrı yürütücü güç sisteminin kullanmasını sayabiliriz.34 mt.boyundaki Narval,satıhta 220 Hp. gücünde sıvı yakıtla ısınan
buhar makinası ve dalışta 80 Hp. gücünde elektrik motoru ile
gidiyordu.Menzili;satıhta 11 knots ile 400 mil,7.5 knots ile 500
mil,dalışta 7.5 knots ile 25 mil ve 5 knots ile 62 mil idi.Dalma ve yakıt sarnıçlarının yerleştirilebilmesi için
çift tekneli inşa edilen ilk denizaltıdır. Zayıf yanı buharlı
sistemi idi.Dalışta bot atmosferinde ısı artışına ve satha çıkışta
tekrar buhar üretiminin başlamasına kadar zaman kayboluyordu.Rus Stepan
Karlovich Dzhevetsky (Dzjevetski)nin buluşu olan değişik sistem 4 tane torpido düşürme yatağına
(kovana) sahipti. Narval 1900 yılında Fransız Deniz Kuvvetlerinde
hizmete girmiş iki tekneli
modern denizaltıların atası olmuştur.(Mukavim
ve Form tekne ilerde açıklanacaktır.) Resimde
yine M.Laubeuf’ün dizayn ettiği diğer bir denizatlısı "L'
Anguille" görülüyor.
1888
Rusya'nın satın aldığı 160 tonluk denizaltı;Osmanlı hükümetinin
Abdülhamid ve Abdülmecit ile beraber ısmarlamış 3.denizaltı olabilir
mi?Bir kaynağa göre Osmanlının almaktan vazgeçtiği 160 tonluk bir Nordenfelt
denizatlısını Rusya almış ama Rusya’ya giderken Batık denizi’nde
rotasından çıkıp kaybolmuştur.[Muhtemelen Osmanlı Hükümetini
almaktan vazgeçtiği 160 tonluk bu denizaltı Nordenfeld IV
olabilirmi.!? Denizaltıcının yorumu: Ayrı denizaltılar
olduğudur ve Osmanlının 3.denizaltısı olduğuna dair başka kaynak
bulunamıştır.Tarihlerin yakın olması;Osmanlı hükümetinin
160 tonluk denizatlıyı
almaktan vazgeçişi ile (Abdülhamid denizaltısının Halice kapatılması
olayınında işaret ettiği) Osmanlının denizaltı silahından vazgeçişi, eş
zamanlı olabilir-ki Ruslar, Nordenfelt IV kaybını telafi
etmek için Osmanlının vazgeçtiği yapımı bitmiş botuda
Vickrs firmasından?
almış
olabilirler.Hem bu denizaltı kaybolmuş diğerinin mevkisi belli (Jutland’da
rotadan çıkıp karaya oturmuş) ayrıca tonajlarıda tutmuyor..]
1888 Gustave Zede'nin
[Amiral Aube'nin onayı ile] Toulon yakınlarında
Arsenal of Mourillon'da inşasına başladığı Gymnote ,20
Eylül'de denize inmiş 17 Kasım'da denemelere başlamıştır.20 metre
boyunda ve 30 ton olan
Gymnote'un,400 amper/saat enerji veren ve dalışta
Yüzbaşı
Krebs’in dizaynı 55hp.gücündeki tek elektrik motoruyla
8 knot hıza ulaştıran 540 adet 17.5 kiloluk Alkalin çinko potas
pilleri
sahilde şarj edebiliyordu.Satıh
menzili 10 knots ile 83 kilometre,6 knots ile 220 kilometre
idi.1911'e kadar olan hayatında daha gelişmiş pil gruplarının
denendiği ve ciddi kazalar atlalatan Gymnote,bir gösteride hiç
görünmeden Jaurequiberry ismindeki eski bir savaş gemisini batırmıştır.
1888
U.S. Donanması 2. yarışmasını duyurdu.Nordenfelt,Tuck ve
Holland katıldı.2 milyon dolarlık ödül yine P.Holland’ın
oldu.Nordenfelt denizaltıya ilgisini yitirdi,Tuck akıl hastanesine
gitti ve Donanma sekreterliği parayı suüstü gemilerine kaydırınca
Holland yine parayı alamadı.Günlüğü 4 $ ‘a Teknik ressamlığa
başladı.
1889 Claudet Gaubet Gaubet-II'yi denize indirdi.
1889
Sims-Edison 12kts ile 3500yd.giden ve 400lb.patlayıcılı elektriği
sahilden alan şamandıralı Ericsson torpidosu denediler.
1890 Makine gücü
ile çalışan denizaltı olan Nordenfelt’de dizayncıların büyük
çabalarına rağmen güvenilir bir derinlik kontrolu sağlanamamıştır.
Dalma ve sıcak su sarnıçlarının büyüklüğü dolayısıyla
personel için çok az bir hacim kalmıştır. Bu serbest hacimdeki havanın
ise,150°f’a kadar ısınması ve kazandan gelen duman dolayısıyla
sağlıksız ortamın oluşturması ile personelin sualtında kalış süresini kısaltmıştır. Buna rağmen
Nordenfelt sebat etmiş ve 1890’da dizaynlarını Almanlara satmıştır.
Almanlar, bu dizaynda inşa ettikleri ve
WI ve
WII ismini
verdikleri botlarda başarısız olmuşlardır.
1890
ABD Howell torpidolarını kullanmaya başladı.
1890
Whitehead, Vickers Armstrong Ltd. In . desteği ile Weymouth’ta
fabrikasını açtı.
1892 Rudolph Diesel ilk içten yanmalı
dizel makinayı
keşfetti ve bir
yıl sonrada makinayı yaptı.Mazot ile çalışıyordu.Makina,nerdeyse
mucidini öldürecek patlamayla hayatına başladı.
1892
George Baker’ın denizaltısı denize indi.
1893
Haziran'ında,Fransa'nın büyük Gustave Zede denizaltısı
denize indi.1890 yılında Fransa hükümetinin Denizcilik Bakanı M.Barbey Gustave Zede'nin asistanı Ramazotti'den büyük bir denizaltının inşasını
istedi.Toulon'da Mourllion tersanesinde
Sirenne
adı ile denizatının
inşasına başlanmış ancak
Gymnote'u tasarımcısı Gustave
Zede ölünce anısına ismi değiştirilmiştir. Denizaltıda alısılmış
"Cigar" gibi iki ucuda sivri biçimin dışına çıkılmış,asimetrik
biçimde günümüz yapı tarzında yapılmıştır.76 adet çemberin
oluşturduğu silindirik iskeletin üstüne korozyona dayanıklı
metal plakaların kaplanması ile 53 mt. boyunda ve 4 mt. enindeki gövde
meydana çıkmıştır.266 ton ağırlığındaki gemi, tek pervane şaftı üzerindeki
iki elektrik motoru sayesinde gidiyordu.720 adet pilden oluşan
130 ton ağırlığındaki bataryası 1800 amper 300 volt
verebiliyordu.Periskobu ve pruvada 1 torpido kovanı bulunmakta
idi.
Elektrik
motoru ile pervanenin döndürülmesi işin yarısı idi.Bataryaların şarjı
sahilden yapılıyordu.Bu yüzden bu denizaltıların görevleri "liman
savunma" olarak biçimlemişti.
1893
yılında ABD’de denizaltıya ilgi duymaya başlamış.Açılan
200.000 dolar ödüllü yarışmaya
Simon Lake,Philip Holland
ve
George C.Baker
katılmışlardır.Yarışmayı
P.Holland kazandı ama inşası
1895’e kadar gecikecekti nedeni Baker’ın politik oyunlarıydı.Denizaltısının,
Holland’ın tasarımının inşasına geçilmeden denenmesini
istiyordu.Baker'ın denizaltısı buharlıydı.Boyu
16mt.,genisliği 3mt.,20 ton olan bu gemi 12mt.'ye dalabiliyordu.Dalışta
kullandığı elektrik motoru,satıhta
bir dişli ile jeneratör fonksiyonuna sahip oluyor ve bataryayı
şarj edilebiliyordu.Pervanelerin yeri geminin her iki bordasının
ortasında ve 4 yöne
dönebiliyordu.Gemi
pratik bulunmadı.Günümüz araştırma denizaltıları olan
Batiskaf'ların pervaneleri bu özelliktedir.

Holland’ın
en büyük rakibi olan Simon Lake isimli mühendisde deniz dibinde
aynen uçakların iniş takımları üzerine yürüdüğü gibi
tekerlekler ile yürütülebilen ve esas olarak sualtı kablolarını
kesmek, mayın manialarını taramak gayesiyle
Argonaut jr.
isimli benzin
motorlu ve su üstünde kalan uzun bacası bir denizaltı dizayn etmiştir. O yıllarda Lake, denizaltıların
açık denizlerde gemilere hücum ve onları imha edebilecek bir
silah olabileceklerini düşünemiyordu.Onun dizaynıda tekerlekleri
yüzünden kabul görmedi.Lake,tasarısını geliştirdi
ve
çok fonksiyonlu <<"Argonaut I" adını verdiği bu denizaltıyı 1897de
Baltimore'da
denize indirdi.12 metre boyunda 3 metre enindeki bu geminin
personeli 4 kişidir.30hp.
Benzin motoru vardı.1898de Chesapeake körfezinde,dalışta ve satıhta 2000 mil seyir yapmıştır.1899'da
bunu geliştimiş ve
Argonaut II'yi inşa etmiştir.
Deniz
Kuvvetleri, yarışmayı
kazanan Holland'ın 28 metre boyunda 168 ton ağırlığında satıhta
buhar gücü,dalışta elektrik gücüyle giden tasarımı
Plunger'ın
(Holland V) iki tane yapılması
için Holland'ın şirketi Holland Torpedo Boat Company of New
Jersey ile herbiri 175.000
dolara anlaştı.Satıhta tam yolla 180 mil,ekonomik süratle 1000
mil giden geminin bataryaları 10 saat süreyle 6 knots yaptıracak
gücü sağlıyordu.Ancak bu gemi, buhar makinasının yaydığı ısı
sorunu yüzünden başarısız oldu.İnşasıda
gecikmeli başlayıp yavaş ilerleyince ve fazla düzeltme gerekmesi
sonucu iptal edildi ödülde donanmaya döndü.
1894
ABD
Donanması tüm Whitehead torpidolarını
Howell torpidoları ile değiştirdi.
1894 İtalyan
Delfino denizaltısı denize indi.
1895 Ludwig Obry'nin 1.75 poundluk 3 inch çapındaki metal diski 2400
devir-dakika döndürülmesinin oluşturduğu kuvvet esasına
dayanarak dizayn ettiği
Gyroscope, Whitehead torpidosuna yon kararlılığını
sağlamak maksadıyla takıldı.
1897
Stepan K.Dzhevetsky “Borusuz”
torpido kovanı
geliştirdi.
1897 Rudolph Diesel "başarılı" dizel makinayı inşa
etti.Sonraki 6 yıl içinde 1 denizaltıya konacaktı.
1899 Ramazotti
Morse
adlı denizaltıyı denize indirdi.
Yüzyıl
Başı ABD Denizaltıcılığı:
Daha gelişmiş denizaltıyı yapmak için Electric Battery
Storage Company'den destek alan P.Holland, Levis Nixon'un
tersanesinde yapmaya başladığı
Holland VI'yı, 17 Mayıs
1897'de
denize indirdi.
Bu
denizaltı ile ilgilenen ABD Dz.Kuvvetleri resmi denemeleri sürerken
geminin sorunlarının bir süredir çözülememesi üzerine (Çünkü
Holland'ın bunları halledecek parası yoktu) 6
Kasım'da, Denemelerin 3. Aşamasında resmi olarak devreye
girdi.Parasızlık yüzünden girişimcilerin de zorlaması ile Electric Boat
Company'e baş tasarımcı oldu. Zamanla sorunları giderilen
Holland
VI,
1899
yılında Donanmanın denemelerini geçti.Kongre
de 3 Mart
1899’da Donanma’ya 2. Holland VI’nın siparişi için onay verdi ve ABD Dz.Kuvvetleri
11 Nisan
1900'de gemiyi 150.000 dolara satın aldı.12
Ekim
1900’de filoya kabulu ile Amerikan
Donanmasının ilk modern denizaltı gemisi "SS-1 USS Holland"
hizmete girdi.
18mt. boyunda, 3.5mt. eninde
olan,75 tonluk bu gemi, su üstünde 4 zamanlı benzin motoruyla
gidiyor ve aynı zamanda akülerini dolduruyordu. Dalışta;
bataryalarındaki potansiyel elektrik enerjisini, 160 hp gücünde
elektrik motorunda, pervaneyi döndürmek için kullanıyordu. E.
W. Bliss Company - Brooklyn, New York'ta imal kovanlarında
3 Howell
torpidosu taşımakt |